SİGORTACILIK 

SİGORTACILIKTA SIKÇA KULLANILAN TERİMLER ve ANLAMLARI

RİZİKO

:

Bir kimsenin para ile ölçülebilir menfaatini tehdit eden tehlikedir. Rizikonun gerçekleşme ihtimalinin yüksek veya düşük olması, prim belirlemelerinde en önemli unsurdur. Rizikolar % 0 ile % 100 arasında bir değerle gerçekleşirler. % 0 riski, sigortalı teminat altına almayacaktır; % 100 riski de sigortacı teminat altına almayacaktır; riskin bu değerler arasında bir yerlerde oluşacağı öngörülerek, (prim) ücret esasları belirlenmektedir.  % 100 gerçekleşme durumu kaçınılmaz olmasına rağmen teminat verilen tek konu hayat sigortalarıdır.

SİGORTA

:

Sigortacının, bir prim karşılığında

·          diğer bir kimsenin parayla ölçülebilir bir menfaatini ani, harici, önceden bilinmeyen, önlenemeyen herhangi bir olay sonucu zarara uğratacak muhtemel bir tehlikenin gerçekten meydana gelmesi halinde tazminat vermeyi,

·          Ya da bir veya birkaç kimsenin hayat süreleri nedeniyle veya hayatlarında meydana gelen belli bir takım olaylar dolayısıyla bir para ödemeyi,

üzerine aldığı bir anlaşmadır.

POLİÇE

:

Sigorta anlaşmasının yazılı şeklidir. Bu belgenin içeriğinde bulunması gereken bilgiler şunlardır:

1-      Sigortacı ile sigortalı / sigorta ettirenin ve varsa menfaattarın ismi, adresi

2-      Sigortanın konusu

3-      Verilen teminatlar

4-      Teminat başlangıç ve bitiş tarihleri

5-      Sigorta bedeli

6-      Prim tutarı ve ödeme şartları

7-      Tanzim tarihi.

Poliçe, bu bilgiler ile düzenlenerek imzalanır ve sigortalıya "Genel Şartlar" ve varsa "Özel Şartlar" ile birlikte verilir.  Genel Şartlar Türkiye'deki tüm sigorta şirketlerince kullanılan ve kelimesi kelimesine hiçbir farklılık göstermeyen şartlardır. İlgili poliçe ile teminat altına alınan halleri, kesinlikle teminat altına alınamayan halleri, isteğe bağlı olarak alınabilecek veya hariç tutulabilecek halleri, sigortalının ve sigortacının sorumluluklarını, yükümlülüklerini, haklarını,hasar halinde takip edilecek prosedür gibi konuları madde madde içeren genel şartlar anlaşma maddeleri olup, poliçe ekinde mutlaka sigortalıya verilmektedir. Genel şartlarda daraltma veya genişletme yapılacak olunduğunda, yine genel mevzuata aykırı olmayacak Özel Şartlar (Klozlar) oluşturulmakta ve bunlar da sigortalıya poliçe ekinde verilmektedir.

PRİM

:

Sigortacı tarafından verilen teminatı satın almak için (sigorta ettiren) veya (sigortalı)nın ödediği sigorta ücretidir.

TECDİTNAME

(YENİLEME)

:

Yıllık poliçenin bitim tarihinde aynı şirket nezdinde yeni poliçesi yapıldığında, tecditname ismini alır.

ZEYİLNAME

(DEĞİŞİKLİK)

:

Poliçe ve tecditler üzerinde herhangi bir değişiklik, ilave, iptal gibi durumlar olduğunda düzenlenen belgelerdir. Bu belgeler bazen primli, bazen de primsiz olabilir. Örneğin adres değişikliği zeyilnamesi primsizdir. Primli zeyilnameler ise bazen sigortalıdan prim alınmasına, bazen de prim iadesine yol açabilir. Örneğin poliçe konusu malın satışında düzenlenen iptal zeyilnamesi ile sigortalıya prim iadesi yapılır.

REJİSTRO

:

Düzenlenen poliçe, tecditname ve zeyilnamelerin tümünün kaydedildiği yasal defterlerdir. Her branş için ayrı ayrı ve birer ?üretim?, birer ?iptal? olmak üzere 2 çeşit olup, noterce tasdik edilen bu defterlerin sayfaları çift nüshadır. Yıl bitimlerinde ara tasdikleri yapılarak kullanılmaya devam edilir.

MEBDEİNDEN İPTAL

(BAŞLANGICINDAN İPTAL)

:

Düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde şirkete iade edilen ve sigortalının poliçeyi kabul etmediğini imzası ile beyan ettiği veya sigorta primini ödemediği poliçelerin başlangıç tarihi itibariyle iptal edilmeleri. (Trafik ve Nakliyat sefer sigortaları iptal edilemez)

KISMİ İPTAL

:

Sigorta poliçesinin sigorta süresi içinde genel şartlarda öngörülen sebeplere bağlı olarak münfesih olması veya iptal edilmesi gereği halinde, iptal tarihinden sigorta bitimine kadar işlemeyen günlere ait primin iadesi / iptali için yapılan kısmi iptal işlemi.

SİGORTA BEDELİ

:

Poliçede yazılı olan meblağ olup, hasar halinde sigortacının ödeyeceği en yüksek miktar budur.

SİGORTA DEĞERİ

:

Teminat altına alınan nesnenin piyasa rayicidir. İdeal olan, sigorta bedelinin sigorta değerine eşit olması, yani poliçenin piyasa rayiç değeri ile düzenlenmesidir. Böylece sigortalı, hasar halinde tazminatını eksiksiz alabilecektir.  Ancak bu eşitlik olmaması halinde tazminat ödemelerinde önemli problemler ortaya çıkacaktır.

Sigorta Bedeli = Sigorta Değeri  à İDEAL DURUM

Sigorta Bedeli > Sigorta Değeri à AŞKIN SİGORTA

Sigorta Bedeli < Sigorta Değeri à EKSİK SİGORTA

İHTARNAME

:

Sigorta ettirenin prim taksitlerini ödemediğinin hatırlatıldığı ve sözkonusu bu ihtardan sonra yasalarda belirtilen süre sonunda da prim borcunun ödenmemesi durumunda poliçenin iptal edileceğini açıklayan belgedir.

AŞKIN SİGORTA

:

Poliçede yazılı bedel, sigorta edilen malın değerinden daha fazla olduğunda Aşkın Sigorta söz konusu olup, malın tümü hasara uğrasa bile ödenecek tazminat rayiç değerle sınırlı olacağından, sigortalı gereksiz yere fazla prim ödemiş olduğunu anlayacaktır

EKSİK SİGORTA

:

Poliçede yazılı bedel, sigorta edilen malın değerinden az olduğunda Eksik Sigorta söz konusu olup, ödenecek hasar poliçe üzerinde yazılı bedelle sınırlı olacaktır. Kısmi hasar durumunda ise, "yazılması gereken / yazılı bedel" oranında hasardan kesinti yapılacaktır (Proporsiyon).  Sigortalının hasarını eksik olarak alması, sistemi aşkın sigortanın sonuçlarından çok daha kötü etkilemekte, sigortalıların yaşadıkları hayal kırıklıkları konusunda henüz poliçe yapılması safhasında, sigortacının / acentenin doğru ve yönlendirici bilgileri iletmesinin önemini bir kez daha gündeme getirmektedir.

ÇİFTE SİGORTA

:

Bir rizikonun aynı kimse tarafından aynı risklere karşı ve aynı değer üzerinden iki ayrı sigorta şirketi nezdinde sigorta ettirilmesi hali. (Böyle bir uygulama genel sigorta prensiplerine aykırıdır.)

MÜŞTEREK SİGORTA

(KOASURANS)

:

1-      Bir rizikonun birden fazla sigorta şirketi tarafından paylaşılarak ayrı sigorta poliçeleri ile sigorta edilmesi hali. (bu durumda, sigorta şirketlerinin her biri toplam sigorta bedeline katıldıkları oranda sorumlu olurlar.) Poliçeyi düzenleyen şirkete jeran denir

2-      Sigortalı rizikonun sigortalı ile sigortacı arasında paylaşılması hali.

MUAFİYET

:

Sigortalının hasarın bir kısmına katılmasıdır. Hasar halinde sigortalıya belli bir meblağın ödenmemesi anlamına gelen bu uygulamada, primler de muafiyetsiz sigortaya oranla daha düşük belirlenir. Belirlenen muafiyet rakkamına kadar olan hasarların ödenmediği, yalnız geçen meblağın ödendiği muafiyete tenzili muafiyet; belirlenen muafiyet rakkamına kadar olan hasarların ödenmediği, geçen hasarların ise kesintisiz ödendiği muafiyet türüne ise entegral muafiyet denir.

HASAR

:

Sigorta şirketinin poliçe ile verdiği teminatın kapsamına giren bir riskten kaynaklanan bir olayın meydana gelmesi sonucu sigortalı taşınır ve/veya taşınmaz mallarda meydana gelen zarar.

TAM HASAR

(PERTE TOTAL)

:

Sigortalı taşınır ve/veya taşınmaz malların tamiri (veya düzelmesi) mümkün olamayacak ölçüde zarar görmesi veya tamamen zarara uğraması sonucu sigorta bedelinin tamamının veya varsa enkaz değerinin tenzili ile kalan zararın tamamının ödenmesi hali.

KISMİ HASAR

:

Sigortalı taşınır ve/veya taşınmaz malların bir bölümünün zarara uğraması

SOVTAJ

:

Hasar tespiti sırasında değerlendirilebilecek hasarlı malların veya parçaların veya enkazın değerlendirilerek ödenecek zarar miktarından düşülebilen  kısmı.

TAZMİNAT

:

Eksper tarafından tanzim edilen ekspertiz raporunda belirlenen hasar tutarına göre sigortalıya ödenecek zarar bedelidir.

İBRANAME

:

Hasar anında sigortacının sigorta sözleşmesinden doğan borcunu yerine getirdikten sonra sigortalıdan aldığı ve sigortacının sigortalıya başka borcunun olmadığını belirten belgedir.

SİGORTA ANLAŞMASINDA TARAFLAR

:

·          Sigortacı Sigorta anlaşmasında riski üstlenerek teminat veren ve tehlikenin gerçekleşmesi halinde tazminat ödemeyi taahhüt eden taraftır.

·          Sigortalı Sigorta anlaşmasında tazminat almaya hak kazanan taraftır.

·          Sigorta Ettiren Sigorta anlaşmasının teklifini veren ve gerektirdiği primi ödemekle yükümlü taraftır. Sigortalı ile sigorta ettiren aynı kişi olabileceği gibi, farklı da olabilir.

ACENTE
(SİGORTA ARACILARI)

:

Sigorta şirketi adına faaliyette bulunan (o şirketi temsil eden), gerçek veya tüzel kişi olarak kurulan üretim organlarıdır. Kuruluş esaslarınca yetkili veya yetkisiz olarak çalışırlar.

o         Yetkili Acente Sigortalı / sigorta ettirenden teklifi alan, bu bilgilerle poliçeyi düzenleyerek primini tahsil etme yetkisi bulunan, düzenlediği belgeleri noterce onaylanmış kanuni deftere kaydeden ve bu belgelerden tahakkuk eden vergileri, ilgili yerlere yatıran acentedir

o         Yetkisiz Acente Sigortalı / sigorta ettirenden teklifi alıp, sigortacıya ileterek, sigorta anlaşmasının yapılmasına aracılık eden acentedir. Yetkili acentenin diğer yükümlülükleri bu tip acenteler için geçerli değildir.

PRODUKTÖR

(SİGORTA ARACILARI)

:

Belli bir sigorta şirketine bağlı olmayan, çeşitli sigorta branşlarında sigorta olmak isteyenleri bilgilendirerek poliçenin hazırlanmasında aracılık eden gerçek veya tüzel kişidir. Acente sigortacının tarafındayken, prodüktör sigortalının tarafındadır.

BROKER

(SİGORTA ARACILARI)

:

Sigorta şirketi nezdinde sigortalıyı temsil eden, sigorta şirketi seçiminde tamamen tarafsız ve bağımsız hareket eden, sigorta akdetmek isteyen kişilerle sigorta şirketlerini bir araya getiren, poliçenin akdinden önce teminatın kapsamı, fiyat ve şartların tespiti ile ilgili hazırlık çalışmalarını yapan ve tazminatın ödenmesinde sigortalıya yardımcı olan gerçek veya tüzel kişiler olup ?sigorta ve/veya Reasürans Brokeri?olarak faaliyet gösterirler.

REASÜRANS

:

Sigorta şirketlerinin teminat verdiği rizikolarda, sigorta değerlerinin yüksekliği veya büyük hasarların aynı zamana gelebilme ihtimalleri, sigorta şirketlerinin hasar ödemelerinde zorlanmalarına neden olabilir. Kendi sermayeleri, ihtiyatları, öz varlıkları ile karşılayamayacakları büyük hasar ödemeleri için sigorta şirketleri de kendilerini sigorta ettirirler. Bu işleme reasürans denir. Böylece şirketler riskin bir kısmını kendi üzerlerinde tutup, geri kalan kısmını başka sigorta şirketlerine devrederler. Reasürans işlemlerinde riski bu şekilde devreden şirkete sedan, devir alan şirkete ise reasürör denir. Sedan şirketin kendi üzerinde tuttuğu kısma konservasyon, reasüröre devrettiği kısma sesyon denir. Reasürör şirket de kendisini sigortalama ihtiyacı duyarak, devraldığı riskin bir bölümünü tekrar devrettiğinde, bu işleme retrosesyon denir.

EKSPER

:

Sigorta edilen rizikolunun gerçekleşmesi sonucunda ortaya çıkan kayıp ve hasarların miktarının nedenlerini ve niteliklerini belirleyen ve Hazine Müsteşarlığı'ndan aldıkları belgeler ile kendi yönetmelikleri çerçevesinde çalışan, sigorta şirketine bağlı olmayan gerçek veya tüzel uzman kişilerdir.